ภาวะผมร่วงหลังคลอด ธรรมชาติหรือความผิดปกติ? เจาะลึกสาเหตุและแนวทางฟื้นฟูสุขภาพผม
สำหรับคุณแม่มือใหม่ ช่วงเวลาหลังคลอดบุตรควรเป็นช่วงเวลาแห่งความสุขในการเลี้ยงดูสมาชิกใหม่ของครอบครัว แต่หลายท่านกลับต้องเผชิญกับความกังวลใจเมื่อพบว่าเส้นผมเริ่มหลุดร่วงเป็นจำนวนมาก เพียงแค่สางผมเบาๆ หรือสระผม ก็มีเส้นผมติดมือออกมาเป็นกำ ภาวะนี้ทางการแพทย์เรียกว่า “Postpartum Hair Loss” หรือภาวะผมร่วงหลังคลอด
บทความนี้จะพาไปเจาะลึกถึงกลไกทางสรีรวิทยาที่เกิดขึ้น เพื่อให้เข้าใจว่าสิ่งนี้คือกลไกธรรมชาติหรือความผิดปกติที่ต้องเร่งรักษา พร้อมแนวทางดูแลเส้นผมให้กลับมาหนานุ่มและสุขภาพดีอีกครั้ง
เข้าใจวงจรเส้นผมและฮอร์โมน (The Hair Growth Cycle)
เพื่อให้เข้าใจสาเหตุของผมร่วงหลังคลอด ต้องทำความเข้าใจวงจรชีวิตของเส้นผมตามปกติเสียก่อน ซึ่งประกอบด้วย 3 ระยะ ได้แก่
- Anagen Phase ระยะการเจริญเติบโต เส้นผมจะงอกยาวขึ้นและอยู่บนหนังศีรษะนาน 2-6 ปี
- Catagen Phase ระยะพักตัว รากผมเริ่มฝ่อตัวลง ใช้เวลาประมาณ 2-3 สัปดาห์
Telogen Phase ระยะหลุดร่วง เส้นผมจะหยุดเจริญเติบโตและเตรียมหลุดร่วงเพื่อให้เส้นผมใหม่ขึ้นมาแทนที่
เกิดอะไรขึ้นระหว่างตั้งครรภ์
ในช่วงตั้งครรภ์ ร่างกายจะมีระดับฮอร์โมนเอสโตรเจน (Estrogen) พุ่งสูงขึ้นมาก ฮอร์โมนนี้มีผลทำให้วงจรเส้นผมถูกยืดระยะ Anagen (ระยะเติบโต) ให้ยาวนานกว่าปกติ เส้นผมที่ควรจะร่วงตามวงจรจึงไม่ยอมร่วง ทำให้คุณแม่ตั้งครรภ์มักมีผมที่หนาและดกดำขึ้น
จุดเปลี่ยนหลังคลอด
ภายหลังการคลอดบุตร ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนจะลดฮวบลงอย่างรวดเร็วเพื่อกลับสู่สภาวะปกติ ส่งผลให้เส้นผมที่เคยถูก “อั้น” ไว้ไม่ให้ร่วงในช่วงตั้งครรภ์ เข้าสู่ระยะ Telogen (ระยะหลุดร่วง) พร้อมกันในคราวเดียว ภาวะนี้เรียกว่า Telogen Effluvium ทำให้ดูเหมือนว่าผมร่วงหนักมากผิดปกติ ทั้งที่จริงแล้วเป็นเพียงการผลัดผมที่คั่งค้างอยู่นั่นเอง
ผมร่วงแค่ไหนถึงเรียกว่า “ปกติ”
โดยทั่วไปภาวะผมร่วงหลังคลอดจะเริ่มแสดงอาการชัดเจนในช่วง 3 เดือนหลังคลอด และอาจกินระยะเวลาต่อเนื่องไปถึง 6 เดือน หรือในบางรายอาจนานถึง 1 ปี ก่อนที่ร่างกายจะปรับสมดุลและเส้นผมกลับมางอกใหม่ตามปกติ
- ปริมาณการร่วงอาจมากถึง 400-500 เส้นต่อวัน (จากปกติ 50-100 เส้น)
- ผมมักจะบางลงทั่วศีรษะ หรือสังเกตเห็นไรผมด้านหน้าบางลง
การดูแลและฟื้นฟูเส้นผมฉบับคุณแม่
การดูแลเบื้องต้นสามารถช่วยชะลอการหลุดร่วงและส่งเสริมให้รากผมแข็งแรงขึ้นได้
- โภชนาการคือหัวใจหลัก เน้นรับประทานอาหารที่มีโปรตีนสูง ธาตุเหล็ก สังกะสี (Zinc) และไบโอติน (Biotin) เช่น ไข่แดง ผักใบเขียว ถั่ว และเนื้อสัตว์ เพื่อเป็นวัตถุดิบในการสร้างเส้นผมใหม่
- หลีกเลี่ยงความร้อนและสารเคมี งดการดัด ยืด ทำสี หรือเป่าผมด้วยลมร้อนจัดในช่วงนี้ เพราะเส้นผมและรากผมยังอ่อนแอ
- เลือกแชมพูสูตรอ่อนโยน ใช้แชมพูที่ไม่มีสารก่อระคายเคือง หรือสูตรสำหรับผมร่วงโดยเฉพาะ เพื่อลดการรบกวนหนังศีรษะ
- ลดความเครียด ความเครียดส่งผลต่อฮอร์โมนและซ้ำเติมให้ผมร่วงหนักขึ้น ควรหาเวลาพักผ่อนให้เพียงพอ
ทางเลือกการรักษาทางการแพทย์
สำหรับคุณแม่ที่กังวลเรื่องปริมาณผมที่ร่วงมาก หรือต้องการฟื้นฟูสภาพผมให้กลับมาดูดี ปัจจุบันมีเทคโนโลยีทางการแพทย์ที่ช่วยกระตุ้นรากผมได้อย่างมีประสิทธิภาพและมีความปลอดภัย
1. การฟื้นฟูรากผมด้วยเกล็ดเลือดเข้มข้น (PRP Therapy)
เป็นวิธีกระตุ้นเซลล์รากผมโดยใช้เลือดของผู้เข้ารับบริการเอง นำมาผ่านกระบวนการปั่นแยกด้วยเครื่องเหวี่ยงสาร (Centrifuge) เพื่อคัดแยกเฉพาะส่วนที่เป็น “น้ำเลือดที่มีเกล็ดเลือดเข้มข้น” (Platelet Rich Plasma) แล้วนำกลับไปฉีดบริเวณหนังศีรษะที่มีปัญหา
- ข้อดี: ในเกล็ดเลือดเข้มข้นอุดมไปด้วยสารชีวภาพสำคัญที่ช่วยกระตุ้นกระบวนการซ่อมแซมเซลล์และกระตุ้นให้รากผมที่อ่อนแอเลิกพักตัวและกลับมาสร้างเส้นผมใหม่ เนื่องจากเป็นเลือดของตัวเองจึงมีความปลอดภัย ไม่เสี่ยงต่อการแพ้
2. การใช้แสงเลเซอร์บำบัด (LLLT – Low Level Laser Therapy)
เทคโนโลยีการฉายแสงเลเซอร์ความเข้มข้นต่ำ เพื่อกระตุ้นระบบไหลเวียนโลหิตบริเวณหนังศีรษะ ช่วยเพิ่มปริมาณออกซิเจนและสารอาหารไปเลี้ยงรากผม ทำให้รากผมแข็งแรงขึ้นและลดการหลุดร่วง วิธีนี้เป็นที่นิยมเพราะไม่เจ็บและไม่มีแผลหลังทำ
3. โปรแกรมบำรุงรากผมด้วยวิตามินเข้มข้น (Hair Vitamin Therapy)
วิธีนี้คือการสะกิดหรือนำพาวิตามินและแร่ธาตุที่จำเป็นเข้าสู่หนังศีรษะโดยตรง เพื่อแก้ปัญหาการขาดสารอาหารเฉพาะจุด ช่วยให้รากผมได้รับสารอาหารเต็มที่ ฟื้นฟูสภาพเส้นผมให้หนาและแข็งแรงขึ้น
4. การรักษาด้วยยา (Medication)
ในบางกรณี แพทย์อาจพิจารณาให้ใช้ยาทาเฉพาะที่ (เช่น Minoxidil) หรือวิตามินเสริม อย่างไรก็ตาม สำหรับคุณแม่ที่กำลังให้นมบุตร จำเป็นต้องปรึกษาแพทย์อย่างใกล้ชิด เพื่อเลือกใช้ตัวยาที่ไม่ส่งผลกระทบต่อน้ำนมและทารก
ภาวะผมร่วงหลังคลอดเป็นกลไกธรรมชาติที่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนและมักจะดีขึ้นได้เองเมื่อเวลาผ่านไป อย่างไรก็ตาม การดูแลเอาใจใส่สุขภาพเส้นผมและหนังศีรษะอย่างถูกวิธี จะช่วยลดความรุนแรงของอาการและช่วยให้ผมกลับมาดกดำได้ไวขึ้น
หากคุณแม่ท่านใดมีความกังวลใจ หรือพบว่าผมร่วงมากผิดปกติจนเสียความมั่นใจ นิติธรรมคลินิก พร้อมให้คำปรึกษา ตรวจวิเคราะห์สภาพเส้นผมและหนังศีรษะอย่างละเอียด เพื่อวางแผนการรักษาที่เหมาะสมและปลอดภัย โดยแพทย์ เพื่อให้คุณแม่กลับมามีความมั่นใจและมีสุขภาพผมที่ดีอีกครั้ง
นัดหมายปรึกษาแพทย์ หรือสอบถามข้อมูลเพิ่มเติม
นิติธรรมคลินิก พิษณุโลก
โทร: 097-251-3390
LINE: https://lin.ee/mxQAzch
Facebook: นิติธรรม คลินิก
นิติธรรมคลินิก กรุงเทพ (สีลม)โทร: 095-289-9998
LINE: https://lin.ee/kUu8NAt
Facebook: นิติธรรม คลินิก สาขาสีลม Btsศาลาแดง
